Program HighWay jest narzędziem służącym do prognozowania ruchu drogowego. Umożliwia łatwe i szybkie zapisanie modelu sieci drogowej oraz dokonanie przydziału ruchu (Do generacji macierzy służy oddzielny program Graw). Posiada szereg zaawansowanych możliwości, np.:
Program został wykorzystany do prognoz ruchu w kilkunastu miastach Polski między innymi w Krakowie, Kielcach, Olsztynie, Kaliszu i Tomaszowie Mazowieckim.
Instalacja programu jest bardzo prosta, gdyż sprowadza się do utworzenia katalogu na dysku (np. DLGAPP) i skopiowaniu do niego zawartości dyskietki dystrybucyjnej. Zalecana jest również modyfikacja pliku AUTOEXEC.BAT polegająca na dopisaniu utworzonego wcześniej katalogu do systemowej ścieżki poszukiwań.
Program wymaga systemu DOS 5.0 (lub nowszego), Windows 95/98 lub NT.
Model sieci drogowej
Rzeczywista sieć drogowa jest reprezentowana w postaci grafu składającego się z węzłów i odcinków.
Węzeł jest jednoznacznie identyfikowany przez numer z zakresu 1-9999. Poza tym może mieć również przypisane współrzędne X i Y określające jego położenie na mapie.
Odcinek łączy dokładnie dwa węzły i w związku z tym może być jednoznacznie identyfikowany przez podanie węzła początkowego A i końcowego B.
Poza tym odcinek powinien mieć zadane następujące atrybuty:
Sposób kodowania typu drogi i obszaru jest całkowicie dowolny. Ich znaczenie stanie się w pełni jasne po przejrzeniu punktu Tabela prędkości i przepustowości.
Niektóre węzły w sieci mogą być źródłem lub celem ruchu. Węzły te nazywane są centroidami. Według przyjętej tu konwencji są to węzły o numerach mniejszych lub równych zadanej liczbie, nazywanej liczbą rejonów. Centroidy i odcinki łączące je z resztą sieci nie mają zazwyczaj bezpośredniego odwzorowania w sieci rzeczywistej.
Po uruchomieniu programu hw.exe pojawi się ekran z początkowo pustym pulpitem roboczym. Po wybraniu z menu "Plik|Otwórz" zostanie otwarte nowe okno sieci. Zawiera ono listę węzłów, listę odcinków oraz informację o liczbie rejonów.
Dla każdego węzła wyświetlany jest jego numer (A), współrzędne X i Y oraz liczba incydentnych z nim odcinków (Odc).
Lista odcinków zawiera dane o odcinkach występujące pod następującymi nazwami:
Poniżej wyszczególniono podstawowe operacje edycyjne wraz z odpowiadającymi im komendami z menu i skrótami klawiszowymi:
| Operacja | Menu | Skrót |
|---|---|---|
| dodanie węzła | Węzeł|Nowy | F4 |
| zmiana parametrów węzła | Węzeł|Popraw | Enter |
| usunięcie węzła | Węzeł|Usuń | Del |
| dodanie odcinka | Odcinek|Nowy | F5 |
| zmiana parametrów odcinka | Odcinek|Popraw | Enter |
| usunięcie odcinka | Odcinek|Usuń | Del |
Podwójne kliknięcie myszą na węźle lub odcinku jest równoznaczne z wybraniem komendy: "Węzeł/Odcinek|Popraw".
Węzeł można usunąć jeśli nie ma połączonych z nim odcinków.
Aby wydrukować dane o sieci należy wybrać z menu "Plik|Drukuj", a następnie (w pojawiającym się okienku dialogowym) odcinki jako dane do drukowania. Jeśli nie chcemy drukować do pliku, należy wybrać port do którego przyłączona jest drukarka (zazwyczaj LPT1).
Włączenie stronicowania spowoduje że wydruk na każdej stronie będzie rozpoczynał się nagłówkiem.
Rysunek sieci można obejrzeć (w wersji uproszczonej) na ekranie lub zapisać w pliku w wybranym formacie graficznym. Do dyspozycji są pliki w formacie DXF i EPS. Formaty te są akceptowane przez wiele popularnych programów graficznych: CorelDRAW, Designer, Adobe Illustrator, AutoCAD, MicroStation.
Okienko dialogowe pokazujące się po komendzie "Plik|Rysuj|Sieć" zawiera szereg opcji. Opcja "Wartości" spowoduje narysowanie także numerów węzłów.
Można wybrać także rozmiar i orientację papieru, format graficzny oraz okno zawierające interesujący fragment rysunku. Okno definiuje się przez podanie współrzędnych dwóch rogów:
Prognozowanie ruchu zazwyczaj składa się z następujących etapów:
Prędkość ruchu swobodnego na odcinkach i ich przepustowość są niezbędnymi parametrami w procesie przydziału ruchu. Nie są one zadawane bezpośrednio, ale określane na podstawie typu drogi i obszaru. Przyporządkowanie to jest zadawane w formie dwuwymiarowej tabeli.
Aby dostosować tabele prędkości i przepustowości do swoich potrzeb należy wybrać z menu "Tabela|Prędkości" i zaakceptować proponowaną nazwę lub wpisać nową. W okienku które się pojawi należy wprowadzić niezbędne zmiany.
Podobnie poprawia się tabelę przepustowości po wybraniu "Tabela|Przepustowości". Podanie przepustowości równej zero oznacza nieograniczoną przepustowość.
W celu weryfikacji tabeli prędkości i przepustowości możliwe jest przedstawienie w formie graficznej prędkości lub przepustowości na odcinkach. Do tego celu służy komenda "Plik|Rysuj|P/P".
Prędkość i przepustowość jest reprezentowana na rysunku w postaci pasm o szerokości proporcjonalnej do wartości. Współczynnik proporcjonalności jest ustalany w zależności od parametru "Skala potoków":
Opcja "Wartości" pozwala na opisywanie pasm liczbami.
Po wybraniu "Plik|Przydziel ruch" pojawi się okienko dialogowe w którym należy zadać kilka parametrów:
Macierze podróży są w pojazdach rzeczywistych.
Zamiast wpisywać nazwy plików można wybrać je z listy, co umożliwia klawisz "Pliki". Podwójne kliknięcie na wybranym polu z nazwą pliku ma podobne działanie.
Proces przydziału ruchu dokonywany jest iteracyjnie i dlatego zachodzi konieczność podania liczby iteracji. Zazwyczaj wystarczają trzy iteracje aby osiągnąć stan równowagi. Dla silnie przeciążonych sieci należy ją nieco zwiększyć. O tym czy liczba iteracji została wybrana właściwie można przekonać się analizując wyniki przydziału ruchu (patrz Przeglądanie wyników).
Obliczone w wyniku przydziału ruchu potoki można obejrzeć w okienku sieci wybierając z menu "Podgląd|Potoki całkowite". Lista odcinków zawiera teraz wielkości potoków w pojazdach umownych oraz prędkość jazdy. Znaczenie poszczególnych pól jest następujące:
Aby zobaczyć wielkość potoku na wybranym odcinku ale w kierunku przeciwnym, wystarczy nacisnąć F9 (lub wybrać z menu Odcinek|B-A). Użycie F9 znakomicie ułatwia przeglądanie potoków lub zmianę parametrów na ciągu kolejnych odcinków.
Jeśli zostały obliczone relacje, dostępna będzie odpowiednia pozycja w menu. Po wybraniu "Podgląd|Relacje" możliwy będzie ich podgląd, wydrukowanie lub narysowanie. Relacje (identyfikowane przez węzeł początkowy i końcowy) zawierają dane o wielkości potoków w identycznej postaci jak dla odcinków.
Oprócz potoków interesująca jest również statystyka obciążenia sieci, którą można obejrzeć po wybraniu "Podgląd|Statystyka". Zawiera ona następujące informacje:
Potoki można wydrukować bezpośrednio na drukarce lub do pliku. Sposób postępowania jest analogiczny jak przy drukowaniu sieci. Jedyna różnica polega na wybraniu potoków jako danych do drukowania.
Po wybraniu "Plik|Rysuj|Potoki" na ekranie pojawi się okno dialogowe zawierające szereg opcji rysowania potoków. Szerokość pasm reprezentujących potoki jest dobierana w zależności od ustawienia parametru "Skala potoków". Skala relatywna pozwala narysować potoki cząstkowe według skali automatycznej dla potoków całkowitych. Dla potoków całkowitych skala relatywna ma takie samo znaczenie jak automatyczna. Opcja "Samochody ciężarowe" pozwala wybrać do rysowania wyłącznie potoki ciężarowe.
